داشته و دليل قطعى بر حجيت خصوص آن قائم شده مانند ظواهر كتاب و سنت كه از ظنون خاصه و طرق علميه هستند چون بخصوصها دليل بر حجيت دارند و مانند قول لغوى و خبر واحد ثقه و . . . ظن مطلق عبارتست از آندسته ظنونيكه دليل خاص قطعى بر حجيت خصوص هريك از آنها جدا جدا قائم نشده بلكه حجيت آنها توسط يك سلسله وجوه و ادلّه عقليه به ثبت رسيده كه نتيجه آن ادلّه حجيت مطلق ظن است يعنى هر ظنى از هر راهى كه حاصل شود البته به استثناى ظنون باطله ، توضيح اينكه بر سه نوعند : 1 - ظنونيكه دليل خاص بر حجيت دارند كه طى مباحث اربعهء باب ظن گفتگو شد . 2 - ظنونيكه نه دليل قاطع بر حجيت آنها قائم شده و نه بر عدم حجيت مثل شهرت فتوائيه . 3 - ظنونيكه دليل قاطع بر بطلان آنها اقامه شده مثل ظن قياسى كه بالاجماع باطل است . حال منظور از ظن مطلق دو دسته اول را گوئيم ولى ظن خاص مختص به دستهء اول است . مطلب دوّم : پيرامون اصول اعتقادى هميشه باب العلم مفتوح است و همگان نسبت به آنها انفتاحى هستند و امّا به فروع سه نظريه مطرح است : 1 - جناب سيد مرتضى و اتباع وى برآنند كه در معظم مسائل فرعيه عمليه باب العلم به روى ما مفتوح است و ما آنقدرها نص قرآنى ، خبر متواتر قطعى ، اجماعات قطعيه ، خبر واحد مع القرينة القطعيه داريم كه تكليف 95 % و قائع و حوادث را براى ما روشن كند و در اين بخش به يقين عمل مىكنيم و نوبت به ظن